Vefatının 77. Yılında Mehmet Vehbi Çelik Efendi Programı Düzenlendi

Vefatının 77. Yılında Mehmet Vehbi Çelik Efendi Programı Düzenlendi

Vefatının 77. Yılında Mehmet Vehbi Çelik Efendi Programı Düzenlendi

Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Konya Şubesi D. Mehmet Doğan Kütüphanesi’nde bu hafta “Konyalı Onlar” vefa programları serisi kapsamında, “Vefatının 77. Yılında Mehmet Vehbi Çelik Efendi” konferansı gerçekleştirildi. Düzenleyiciliğini Prof. Dr. Ahmet Akman’ın üstlendiği etkinliğe konuşmacı olarak Prof. Dr. Ali Akpınar katıldı.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Çok Yönlü Bir Şahsiyet

Programın açılışında konuşan düzenleyici Prof. Dr. Ahmet Akman, Mehmet Vehbi Çelik Efendi’nin Osmanlı’nın son dönemi ile Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki çalkantılı süreçlere tanıklık ettiğini belirtti. Akman, hem idari ve siyasi görevlerde bulunmuş hem de tefsir alanında önemli eserler kaleme almış bir isim olarak Vehbi Efendi’nin 1949 yılında vefat ettiğini ifade etti.

Konuşmacı Prof. Dr. Ali Akpınar ise tarihi şahsiyetlerin değerlendirilmesinde yaşadıkları dönemin şartlarının ve bütüncül bir bakış açısının önemine dikkat çekti. Konya’nın ilmi ve kültürel birikimine değinen Akpınar, kentin yetiştirdiği değerlerin yaşarken ve vefatlarından sonra da layıkıyla anılması gerektiğini vurguladı. Geçmişten beslenirken bugünün sorumluluklarını yerine getirmenin önemine değinen Akpınar, “Köklerimiz önemli. Onlardan istifade edeceğiz, onların tuttukları meşalenin aydınlığında. Ama biz bu dönemin insanları olarak yaşadığımız dönemin hakkını vereceğiz ve gelecek nesillere de güzel, kalıcı izler bırakma gayret ve çabası içerisinde olacağız” dedi.

Kentin yetiştirdiği değerlere sahip çıkılması konusuna değinen Akpınar, “Yaşarken bu insanların kadri kıymetinin bilinmesi ve değerlendirilmesi gerekir. Vefatlarından sonra da yeni nesillere bu insanlar güzellikleriyle ve meziyetleriyle aktarılmalı, anlatılmalı. Mehmet Vehbi hocamız da onlardan birisi” diye konuştu. Tarihi kişiliklerin dönem şartlarından kopuk eleştirilmesine değinen Akpınar, “Yaşadıkları dönem ve şartları göz önünde bulundurmadan suçlama yapmak gayet kolay; o cümlelerden birisini alıp itham etmek ve yaftalamak kolaydır. Ama bütüncül bir bakış açısıyla baktığımız zaman öyle olmadığını görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Hayatı, Görevleri ve Siyasi Durumu

Ali Akpınar, 1862 yılında Konya’nın Hadim ilçesine bağlı Kongul köyünde doğan Mehmet Vehbi Çelik Efendi’nin Hadim ve Konya medreselerindeki eğitiminin ardından müderrislik yaptığını, Konya Hukuk Mektebinde ve Hukuk Mahkemesinde görev aldığını aktardı. Meşrutiyet ve ilk Meclis dönemlerinde milletvekilliği, Meclis reis vekilliği, Şeriye ve Evkaf Vekilliği ile vekaleten Konya valiliği yaptığını kaydeden Akpınar, 1927’deki İzmir suikastı soruşturması kapsamında tutuklanıp Mustafa Kemal’in kefaletiyle serbest bırakıldığını ve 28 Kasım 1949 tarihinde, 88 yaşında vefat ettiğini dile getirdi.

Siyasi tutumuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akpınar, Vehbi Efendi’nin Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve Cumhuriyet Meclisi dönemlerinde hiçbir partiye kayıtlı olmadığını, parti üyeliği ve istifa baskılarına karşı meclis iradesini vurguladığını belirtti. Parti üyeliği ve meclis sürecindeki duruşuna değinen Akpınar, “Bu konuda esasen bir partiye bağlanmak meşrebime uygun olmadığından, parti hissiyatıyla mütehassis olmadım ve olamam diyerek meclisin dağılması üzerine siyasetle meşgul olmamaya azmederek Konya’ya dönmüş. Ancak siyaset peşini bırakmamış; Cumhuriyet Meclisi’nde de tek parti döneminde üyelik teklifini kabul etmemiş ve istifa etmeyerek ‘Beni meclis seçmiştir, ancak o düşürür’ demiştir” dedi.

Meclis kürsüsündeki konuşmasına değinen Akpınar, “Kürsüye çıkıp durumu anlatmış ve ‘Ben bugüne kadar hiçbir partiye girmedim, bundan sonra da girmem. Kula kul olmam, Allah’a kul oldum, kafi’ diyerek kürsüden inmiştir” şeklinde konuştu. Kamu önünde yapılan açık beyanların ve dönemin siyasi gerilimlerinin ele alınmasına değinen Akpınar, “Yazılı olarak açık beyanatları olan kişilerin kenarda köşedeki pişmanlıkları geçerli değildir. Kamunun önünde işlenen günahların tövbesi de kamunun önünde olmalıdır. Ancak hatalarıyla ve sevaplarıyla bunlar bizim insanlarımızdır; olumlu taraflarını görüp almamız, olumsuz taraflarını da görüp tarihe not düşmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Eserleri ve Tefsir Çalışmaları

Mehmet Vehbi Efendi’nin ilmî üretkenliğine değinen Prof. Dr. Ali Akpınar, onun akaid alanında eser kaleme aldığını, Kur’an hükümlerini derleyen “Ahkam-ı Kur’aniye” çalışmasını hazırladığını ve Sahih-i Buhari’nin Tecrid-i Sarih muhtasarının tercüme ve şerhini yaptığını belirtti. Akpınar, en bilinen eseri olan 15 ciltlik “Hulasatü’l-Beyan fi Tefsiri’l-Kur’an”ın basım sürecindeki zorluklara ve sade Türkçeyle kaleme alınmış mufassal ilk tefsirlerden biri olma özelliğine dikkat çekti.

Eserin matbaa sürecindeki zorluklara değinen Akpınar, “Tefsirini bastırmak üzere arkalı önlü yazdığı, yaklaşık yedi bin sayfalık eserini matbaaya götürdüğünde matbaacı tek yüze yazılmasını istemiş. Daktilo ve bilgisayarın olmadığı o dönemde, vebal endişesiyle başkasına yazdırmaya gönlü el vermeyen hoca, yedi bin sayfayı bizzat kendisi tekrar tek yüze yazarak matbaaya teslim etmiştir” dedi. Tefsirin dil ve içerik özelliklerine değinen Akpınar, “Mehmet Vehbi Efendi’nin tefsiri, yazıldığı dönem itibarıyla sade bir Türkçe olması hasebiyle her kesimden insanın okuyabileceği bir tarzda kaleme alınmıştır. Türkçe kaleme alınan mufassal ilk tefsir olması ve temel kaynaklardaki görüşleri özetleyip tercihler yaparak sunması önemli özelliklerindendir” diye konuştu.

Program, Prof. Dr. Talip Türcan ve Postnişin Fahri Özçakıl tarafından katılım beratlarının takdimi ve toplu hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.

Haberler Haberleri

8. Milletlerarası Şehir Tarihi Yazarları Kongresi, "Şehir ve Hafıza" temasıyla İzmir'de devam ediyor.
ARTVİN ŞEHRENGİZİ - AHmet Kuş Yazdı
VEFATININ 5. YILINDA SEZAİ KARAKOÇ TYB KONYA’DA ANILDI
TYB Konya Şubesi’nde "Sanayici Babalar ve Ardıl Kızları" Söyleşisi Düzenlendi
Mona Roza’yla yola çıktım